Landcode: wat die kleine letters op je pakket echt betekenen

Een landcode is een korte aanduiding die aangeeft met welk land iets te maken heeft. Je ziet zo’n code op producten, in webadressen, op kentekens en in internationale handel. Twee of drie letters kunnen al een groot verschil maken. Toch weten veel mensen niet precies waar die codes vandaan komen, hoe ze zijn opgebouwd en waarom ze zo belangrijk zijn. Dit artikel neemt je stap voor stap mee door alles wat je moet weten over deze internationale aanduidingen.

Hoe landcodes zijn ontstaan en wie ze vaststelt

De internationale standaard voor landaanduidingen heet ISO 3166. Deze standaard is opgesteld door de Internationale Organisatie voor Standaardisatie, ook wel ISO genoemd. Zij heeft voor elk land ter wereld een vaste code vastgelegd. De meest gebruikte versie is ISO 3166-1 alpha-2, waarbij elk land wordt aangeduid met twee letters. Nederland krijgt dan de code NL, Duitsland DE en China CN. Naast de tweeletterige variant bestaat er ook een drielettrige versie, de alpha-3, en een numerieke versie met cijfers. Al deze varianten worden wereldwijd gebruikt, afhankelijk van het systeem of de toepassing. De codes worden beheerd door een vast comité binnen ISO, dat regelmatig kijkt of de lijst nog klopt met de werkelijke situatie in de wereld. Als landen van naam veranderen of nieuwe landen ontstaan, past het comité de lijst aan.

Waar je landaanduidingen overal tegenkomt

Misschien wel de bekendste plek waar je een landsafkorting tegenkomt, is in een webadres. De extensie .nl aan het einde van een website betekent dat die site geregistreerd is in Nederland. Andere voorbeelden zijn .de voor Duitsland, .fr voor Frankrijk en .be voor België. Maar ook in andere situaties spelen deze codes een rol. Op productverpakkingen staat soms een aanduiding als CN of DE, waarmee wordt aangegeven waar het product is gemaakt. In de internationale handel worden de codes gebruikt in douanedocumenten, vrachtbrieven en facturen. Zelfs op bankpasjes en bij internationale betalingen via systemen als IBAN en SWIFT zie je ze terug. De code NL staat dan voor een rekening bij een Nederlandse bank. Telefoonproviders gebruiken vergelijkbare aanduidingen om te laten zien in welk land een simkaart actief is. Zo zijn deze kleine afkortingen diep verweven in de digitale en fysieke wereld om ons heen.

Het verschil tussen CN, PRC en andere Chinese aanduidingen

China heeft officieel de landcode CN. Toch kom je op producten soms de aanduiding PRC tegen, wat staat voor People’s Republic of China, oftewel de Volksrepubliek China. Beide aanduidingen verwijzen naar hetzelfde land. Het verschil zit vooral in de context. CN is de officiële ISO-code en wordt gebruikt in digitale systemen, logistiek en handel. PRC wordt vaker gebruikt op fysieke producten als vermelding van het land van herkomst. Sommige fabrikanten kiezen bewust voor PRC in plaats van de bekendere term Made in China, maar dat verandert niets aan de herkomst van het product. Taiwan heeft trouwens een eigen code: TW. Dit is een gevoelig punt, omdat de politieke status van Taiwan internationaal betwist is. In de ISO-standaard staat Taiwan apart geregistreerd als TW, maar hoe landen daarmee omgaan verschilt per situatie. Voor consumenten en importeurs is het goed om te weten dat CN, PRC en de aanduiding Made in China allemaal naar hetzelfde land verwijzen, terwijl TW en Made in Taiwan iets anders betekenen.

Waarom de juiste landsaanduiding er toe doet

In de internationale handel heeft de aanduiding van het land van herkomst serieuze gevolgen. Importrechten, belastingen en handelsregels hangen namelijk vaak samen met het land waar een product vandaan komt. Als een product afkomstig is uit een land waarvoor speciale tarieven gelden, moet dat correct worden vermeld op de douanedocumenten. Een verkeerde of ontbrekende aanduiding kan leiden tot vertragingen aan de grens of extra kosten. Ook voor consumenten heeft de herkomstcode waarde. Mensen willen soms bewust producten kopen uit bepaalde landen, of juist niet. De aanduiding op de verpakking speelt daarin een rol. Binnen de Europese Unie zijn er regels die fabrikanten verplichten de herkomst van producten duidelijk aan te geven. Dat geldt zeker voor voedsel, maar ook voor andere productcategorieën. Een correcte landsafkorting zorgt daarmee voor transparantie richting de koper en helpt de overheid bij het controleren van handelsstromen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een alpha-2 en een alpha-3 landcode?
Een alpha-2 code bestaat uit twee letters, zoals NL voor Nederland of DE voor Duitsland. Een alpha-3 code bestaat uit drie letters, zoals NLD of DEU. De tweeletterige versie wordt het meest gebruikt in webadressen en internationale betalingen. De drielettrige versie kom je vaker tegen in paspoorten en officiële overheidsdocumenten.

Heeft elk land ter wereld een eigen code?
Bijna elk erkend land ter wereld heeft een eigen ISO code. De lijst telt momenteel meer dan 249 codes, waaronder ook gebieden die geen volledig zelfstandig land zijn, zoals overzeese gebieden van Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk. De lijst wordt bijgehouden door een comité van de ISO en wordt aangepast als de politieke situatie in de wereld verandert.

Waarom heeft de extensie van een website niet altijd een landcode?
Sommige website-extensies verwijzen niet naar een land, maar naar een type organisatie of gebruik. De extensie .com was oorspronkelijk bedoeld voor commerciële bedrijven en .org voor organisaties. Deze extensies heten generieke topniveaudomeinen. Een extensie als .nl of .de heet een landgebonden topniveaudomein en verwijst wel naar een specifiek land. Niet elke website kiest voor een landsextensie, omdat een generieke extensie soms meer internationaal bereik geeft.

Mag een fabrikant kiezen welke aanduiding hij op een product zet?
Een fabrikant mag binnen bepaalde grenzen kiezen hoe hij het land van herkomst vermeldt, maar de informatie zelf moet kloppen. In de Europese Unie gelden regels over eerlijke handelsinformatie. Een product mag niet gesuggereren dat het uit een ander land komt dan werkelijk het geval is. Zowel de volledige naam van het land als een officiële afkorting zijn in de meeste gevallen toegestaan, zolang de herkomst maar duidelijk en juist is vermeld.