Landcodes uitgelegd: wat die letters over de hele wereld vertellen

Een landcode is een korte afkorting die aangeeft met welk land iets te maken heeft. Je ziet zo’n code op producten, websites, telefoonnummers en in internationale documenten. Toch weten maar weinig mensen precies hoe het systeem werkt en waarom die afkortingen niet altijd hetzelfde zijn. Sommige codes zijn logisch, andere lijken nergens op. Dat maakt het onderwerp een stuk interessanter dan je misschien denkt.

Twee letters die alles zeggen

De meest gebruikte vorm is de tweeletterige afkorting volgens de ISO 3166-1 alpha-2 standaard. Dit is een internationale afspraak waarbij elk land een unieke combinatie van twee hoofdletters krijgt. Nederland heeft NL, Duitsland DE en Frankrijk FR. Die codes zie je terug in internetdomeinen zoals .nl of .de, maar ook op kentekenplaten en in vluchtnummers. De Europese Unie gebruikt deze afkortingen ook in officiële documenten en op verpakkingen van producten. Het systeem bestaat al sinds de jaren zeventig en wordt beheerd door de Internationale Organisatie voor Standaardisatie, beter bekend als ISO.

Wanneer twee letters niet genoeg zijn

Soms is een tweeletterige afkorting niet voldoende. Daarom bestaat er ook een drieLetterige variant, de zogenaamde alpha-3 code. China krijgt daarin de afkorting CHN, terwijl de tweeletterige versie CN is. Die langere versies worden vooral gebruikt in paspoorten en bij de Verenigde Naties. Naast letters bestaan er ook numerieke landcodes. Een voorbeeld is de internationale telefooncode, ook wel het landnummer of het internationaal kengetal genoemd. Nederland heeft daarin het nummer 31, terwijl de Verenigde Staten en Canada allebei het nummer 1 gebruiken. Bij bellen naar het buitenland typ je eerst een plusteken of de cijfers 00, gevolgd door dat landnummer.

De verwarring rond China en PRC

Een goed voorbeeld van hoe landaanduidingen tot verwarring kunnen leiden, is het verschil tussen “Made in China” en “Made in PRC”. PRC staat voor People’s Republic of China, wat gewoon de officiële naam is van de Volksrepubliek China. Beide aanduidingen betekenen dus hetzelfde: het product is gemaakt in China. Toch kiezen sommige fabrikanten bewust voor de afkorting PRC in plaats van de volledige landnaam. De reden is dat sommige consumenten negatieve associaties hebben bij het label “Made in China”. Door de officiële staatsnaam te gebruiken, hopen producers een andere indruk te wekken. Vanuit een juridisch oogpunt maakt het geen verschil: zolang de herkomst duidelijk is, voldoet een product aan de regels voor oorsprongsaanduiding. Taiwan heeft een aparte status en gebruikt de afkorting TW, wat ook politiek gevoelig ligt omdat China Taiwan beschouwt als een deel van zijn grondgebied.

Landcodes op het internet en in de handel

Op het internet vertellen domeinnamen veel over de herkomst of het doelpubliek van een website. Een adres dat eindigt op .be is geregistreerd in België, terwijl .eu staat voor de Europese Unie als geheel. Niet alle domeinen volgen de ISO-codes strikt. Zo wordt .tv, de afkorting voor het eiland Tuvalu, wereldwijd gebruikt door televisiezenders en streamingdiensten. In de internationale handel spelen landaanduidingen een grote rol bij douane en invoerrechten. De afkomst van een product bepaalt mede welke tarieven gelden en welke regels van toepassing zijn. Dat maakt de juiste vermelding van een afkomstcode niet alleen informatief, maar ook wettelijk verplicht in veel gevallen. Consumenten kunnen aan de hand van zo’n aanduiding snel zien waar iets gemaakt of verpakt is, wat steeds meer mensen interesseert bij hun aankopen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een alpha-2 en een alpha-3 landcode?
Een alpha-2 code bestaat uit twee letters, zoals NL voor Nederland of DE voor Duitsland. Een alpha-3 code telt drie letters, zoals NLD of DEU. De tweeletterige variant wordt het vaakst gebruikt, bijvoorbeeld in internetdomeinen. De drieLetterige versie kom je vooral tegen in paspoorten en bij internationale organisaties zoals de VN.

Waarom heeft Nederland de code NL en niet NE of ND?
De toewijzing van landcodes is gebaseerd op afspraken binnen de ISO-standaard en houdt rekening met de naam van een land in meerdere talen. Voor Nederland is NL gekozen als afkorting die internationaal herkenbaar is en niet al in gebruik was door een ander land. De codes worden centraal vastgesteld en kunnen niet zomaar door landen zelf worden gekozen.

Kunnen landcodes veranderen als een land een andere naam krijgt?
Ja, landaanduidingen kunnen worden aangepast als een land officieel van naam verandert of ophoudt te bestaan. Noord-Macedonië kreeg na een naamswijziging in 2019 een nieuwe ISO-code. Zulke wijzigingen worden bijgehouden door de ISO en verwerkt in internationale systemen, al kan het even duren voordat alle databases zijn bijgewerkt.

Wat betekent de +31 die je ziet bij Nederlandse telefoonnummers?
De +31 is het internationale telefoonkengetal van Nederland. Wanneer je vanuit het buitenland een Nederlands nummer belt, vervang je de eerste nul van het nummer door +31. Zo weet het telefoonnetwerk dat het gesprek naar Nederland moet worden doorverbonden. Elk land heeft een eigen kengetal dat is vastgesteld door de Internationale Telecommunicatie Unie.