Landcodes uitgelegd: wat die letters en cijfers over de wereld vertellen

Een landcode is een korte aanduiding, meestal van twee of drie letters of een reeks cijfers, die staat voor een specifiek land. Je komt ze overal tegen: op producten, in telefoonnummers, op websites en in internationale handel. Ze lijken misschien onbelangrijk, maar zonder deze afkortingen zou wereldwijde communicatie en handel veel ingewikkelder zijn. Toch weten veel mensen niet precies hoe ze werken of waarom er verschillende systemen bestaan.

Verschillende systemen voor landaanduidingen

Er bestaat niet één systeem voor landaanduidingen. De bekendste standaard is ISO 3166, opgesteld door de Internationale Organisatie voor Standaardisatie. Binnen dit systeem zijn er codes van twee letters, zoals NL voor Nederland en DE voor Duitsland, en codes van drie letters, zoals NLD en DEU. Daarnaast zijn er ook numerieke codes, zoals 528 voor Nederland. Elk systeem heeft zijn eigen gebruik. De tweedelige versie zie je vooral bij internetdomeinen en op productlabels, terwijl de numerieke variant vaak in databases en statistieken wordt gebruikt.

Landcodes in telefoonnummers en internet

Bel je naar het buitenland, dan gebruik je een internationaal kengetal. Dat is ook een soort aanduiding per land. Nederland heeft kengetal 31, de Verenigde Staten en Canada delen kengetal 1. Bij internetdomeinen werkt het anders. Daar zie je de tweedelige afkorting terug als landendomein, zoals .nl voor Nederland of .fr voor Frankrijk. Sommige landen verhuren hun domein ook aan anderen: .tv, het domein van het eiland Tuvalu, is populair bij televisiebedrijven wereldwijd. Het domein .io, van het Brits Indische Oceaangebied, wordt veel gebruikt door techbedrijven.

Landaanduidingen op producten en in de handel

Op productlabels kom je ook vaak aanduidingen van herkomst tegen. Een bekend voorbeeld is het verschil tussen “Made in China” en “Made in PRC”. PRC staat voor People’s Republic of China, ofwel de Volksrepubliek China. Beide aanduidingen betekenen hetzelfde: het product is gemaakt in China. Soms kiezen fabrikanten bewust voor de ene of de andere schrijfwijze, maar wettelijk gezien zijn ze gelijkwaardig. In de internationale handel zijn herkomstaanduidingen belangrijk voor douane en regelgeving. Ze bepalen mede welke invoerrechten van toepassing zijn en of een product aan bepaalde normen moet voldoen.

Waarom standaardisatie zo handig is

Stel je voor dat elk land zelf mocht beslissen hoe het zichzelf aanduidde in internationale systemen. Dat zou leiden tot verwarring en fouten. Standaardisatie zorgt ervoor dat computers, douanesystemen en communicatienetwerken wereldwijd dezelfde taal spreken. De ISO standaard wordt beheerd en regelmatig bijgewerkt als landen fuseren, splitsen of van naam veranderen. Zo verdween de code voor de Sovjet-Unie na 1991 en kwamen er nieuwe codes voor de landen die daarna ontstonden. Dit soort aanpassingen gaat altijd zorgvuldig, zodat oude systemen niet in de war raken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een ISO 3166 code met twee letters en één met drie letters?
De tweedelige afkorting, zoals NL of DE, wordt het meest gebruikt in dagelijkse toepassingen zoals internetdomeinen en productlabels. De driedelige versie, zoals NLD of DEU, wordt vaker gebruikt in officiële documenten, paspoorten en internationale databases. Beide komen uit dezelfde standaard en verwijzen naar hetzelfde land.

Waarom heeft Nederland het kengetal 31 en niet een getal dat begint met een landenindicatie?
Internationale telefoniekengetallen zijn historisch bepaald door de Internationale Telecommunicatie Unie. Ze zijn ingedeeld in zones per wereldregio. Europa kreeg zone 3 en 4, Noord Amerika zone 1. Nederland viel in de reeks die begon met 3, en kreeg zo kengetal 31. De nummers zijn dus niet willekeurig, maar ook niet gebaseerd op de naam van het land.

Kan een landcode veranderen?
Ja, landafkortingen kunnen veranderen als een land een andere officiële naam krijgt, ophoudt te bestaan of als een nieuw land wordt erkend. Noord Macedonië veranderde bijvoorbeeld zijn naam in 2019, wat ook gevolgen had voor de bijbehorende codes. Zulke wijzigingen worden beheerd door de ISO en treden pas in werking nadat systemen wereldwijd de kans hebben gehad om bij te werken.

Wat betekent het als een website een ander landendomein gebruikt dan het land waar het bedrijf zit?
Sommige landen staan toe dat hun domein vrij wordt gekocht door buitenlandse bedrijven. Een bedrijf in de Verenigde Staten kan dus een .io of .tv domein gebruiken zonder enige band met dat eiland. Dit is volledig toegestaan en heeft geen invloed op de betrouwbaarheid van de website. Het domein zegt in dat geval niets over de locatie van het bedrijf.